નમસ્કાર...મિત્રો આપ સૌનું મારા આ શૈક્ષણિક બ્લોગમાં સ્વાગત છે,અહીંં વિવિધ સંદર્ભોમાંથી સંકલિત કરેલ તેમજ મારા દ્વારા બનાવેલ શૈક્ષણિક સામગ્રી મુકવાનો એક નમ્ર પ્રયાસ છે..આશા છે કે આપને અહીં વારંવાર આવવાનુ ગમશે.

આજની આકાશવાણી

वह चीज जो दूर दिखाई देती है, जो असंभव दिखाई देती है, जो हमारी पहुच से बहार दिखाई देती है, वह भी आसानी से हासिल हो सकती है यदि हम तप करते है. क्यों की तप से ऊपर कुछ नहीं. That thing which is distant, that thing which appears impossible, and that which is far beyond our reach, can be easily attained through tapasya (religious austerity), for nothing can surpass austerity.
Showing posts with label મહાનુભાવ. Show all posts
Showing posts with label મહાનુભાવ. Show all posts

Saturday, January 16, 2016

■ કલર ટીવીના સિધ્ધાંતનો શોધક : હોવાનિસ એડેમિયન ■

◆કલર ટેલિવિઝનની શોધમાં અનેક વિજ્ઞાનીઓનો ફાળો છે.જ્હોન લોગી બાયર્ડ ટેલિવિઝનનો જનક ગણાય છે. તે ઉપરાંત એમ લી. બ્લેન્ક, પી. નિપકોવ અને યેરેવાન નામના વિજ્ઞાાનીઓએ વિવિધ દેશોમાં પોતાની આગવી રીતે રંગીન ટીવી બનાવ્યા હતા. રંગીન ટીવીનો પ્રથમ સફળ પ્રયોગ કરનાર હોવાનિસ એડેમિયાન ગણાય છે. તેણે લાલ, ભૂરા અને લીલા એમ ત્રણ રંગનો સિધ્ધાંત આપ્યો.
◆એડેમિયનનો જન્મ ઈ.સ. ૧૮૭૯ના ફેબ્રુઆરીની પાંચમી તારીખે આર્મેનિયાના બાકુ શહેરમાં થયો હતો.
તેના પિતા પેટ્રોલના વેપારી હતા. પ્રાથમિક શિક્ષણ બાકુમાં પુરુ કરીને તે સ્વીટઝર્લેન્ડ ગયો હતો. તેએ ઝુરિચ અને બર્લિનની યુનિવર્સિટીમાં ઉચ્ચ અભ્યાસ કર્યો હતો. તેણે ૧૯૦૭માં કલર ટીવીનો સિધ્ધાંત રજુ કરી બર્લિનમાં પેટન્ટ નોંધાવી હતી. ત્યારબાદ તેણે રશિયાના સેન્ટ પિટ્સબર્ગ ખાતે જઈ કાર્યક્ષેત્ર બનાવ્યું હતું. ૧૯૩૨ના સપ્ટેમ્બરની ૧૨મી તારીખે તેનું અવસાન થયું હતું.

Monday, January 11, 2016

◆डरो मत ! स्वामी विवेकानंद प्रेरक प्रसंग

पूरा नाम : स्वामी विवेकानन्द
●अन्य नाम : नरेंद्रनाथ दत्त (मूल नाम)
●जन्म : 12 जनवरी, 1863
●जन्म भूमि : कलकत्ता (वर्तमान कोलकाता)
मृत्यु : 4 जुलाई, 1902
मृत्यु स्थान : रामकृष्ण मठ, बेलूर
अभिभावक : विश्वनाथदत्त (पिता)
गुरु रामकृष्ण परमहंस
कर्म भूमि : भारत
कर्म-क्षेत्र दार्शनिक, धर्म प्रवर्तक और संत
मुख्य रचनाएँ : योग, राजयोग, ज्ञानयोग
विषय साहित्य, दर्शन और इतिहास
शिक्षा : स्नातक
विद्यालय : कलकत्ता विश्वविद्यालय
प्रसिद्धि आध्यात्मिक गुरु
नागरिकता : भारतीय
संबंधित लेख राष्ट्रीय युवा दिवस, विवेकानन्द रॉक मेमोरियल, स्वामी विवेकानन्द के अनमोल वचन
अन्य जानकारी : अंग्रेज़ भारतविद ए. एल. बाशम ने विवेकानन्द को इतिहास का पहला व्यक्ति बताया, जिन्होंने पूर्व की आध्यात्मिक संस्कृति के मित्रतापूर्ण प्रत्युत्तर का आरंभ किया और उन्हें आधुनिक विश्व को आकार देने वाला घोषित किया।
राष्ट्रीय युवा दिवस (National Youth Day) 

भारत में स्वामी विवेकानन्द के जन्म दिवस पर अर्थात 12 जनवरी को प्रतिवर्ष मनाया जाता है। 

संयुक्त राष्ट्र संघ के निर्णयानुसार सन् 1985 ई. को 'अन्तर्राष्ट्रीय युवा वर्ष' घोषित किया गया। 

इसके महत्त्व का विचार करते हुए भारत सरकार ने घोषणा की कि सन् 1985 से 12 जनवरी यानी स्वामी विवेकानन्द जन्म दिन राष्ट्रीय युवा दिवस के रूप में देशभर में सर्वत्र मनाया जाए।                   

स्वामी  विवेकानंद  बचपन  से  ही  निडर  थे , जब  वह  लगभग  8 साल  के  थे  तभी  से  अपने  एक  मित्र  के  यहाँ  खेलने  जाया  करते  थे , उस  मित्र  के  घर  में  एक  चम्पक  पेड़  लगा  हुआ  था . वह  स्वामी  जी  का  पसंदीदा  पेड़  था  और  उन्हें  उसपर  लटक कर  खेलना  बहुत  प्रिय  था .

रोज  की  तरह  एक  दिन  वह  उसी  पेड़  को  पकड़  कर  झूल  रहे  थे  की  तभी   मित्र  के  दादा  जी  उनके  पास  पहुंचे , उन्हें  डर था  कि  कहीं  स्वामी  जी  उसपर  से  गिर  न  जाए  या  कहीं  पेड़  की  डाल  ही  ना  टूट  जाए  , इसलिए  उन्होंने  स्वामी  जी  को  समझाते  हुआ  कहा , “ नरेन्द्र   ( स्वामी  जी  का  नाम ) , तुम  इस  पेड़  से  दूर  रहो  , अब  दुबारा  इसपर  मत  चढना ”

“क्यों  ?” , नरेन्द्र  ने  पूछा .

“ क्योंकि  इस  पेड़  पर  एक  ब्रह्म्दैत्य  रहता  है  , वो रात  में  सफ़ेद  कपडे  पहने  घूमता  है , और   देखने  में  बड़ा  ही  भयानक  है .” उत्तर  आया .

नरेन्द्र  को  ये  सब  सुनकर  थोडा  अचरज  हुआ  , उसने दादा जी  से  दैत्य  के  बारे  में  और  भी  कुछ  बताने  का  आग्रह  किया  .

दादा जी  बोले ,”  वह  पेड़  पर  चढ़ने  वाले  लोगों  की  गर्दन  तोड़  देता  है .”

नरेन्द्र  ने  ये  सब  ध्यान  से  सुना  और  बिना  कुछ  कहे  आगे  बढ़  गया . दादा  जी  भी  मुस्कुराते  हुए  आगे  बढ़  गए , उन्हें  लगा  कि  बच्चा  डर  गया  है . पर  जैसे  ही  वे  कुछ  आगे  बढे  नरेन्द्र  पुनः  पेड़  पर  चढ़  गया  और  डाल  पर  झूलने  लगा .

यह  देख  मित्र  जोर  से  चीखा , “ अरे  तुमने  दादा  जी  की  बात  नहीं  सुनी , वो  दैत्य  तुम्हारी  गर्दन  तोड़  देगा .”

बालक नरेन्द्र  जोर  से  हंसा  और  बोला   , “मित्र डरो मत ! तुम  भी  कितने  भोले  हो  ! सिर्फ  इसलिए  कि  किसी  ने  तुमसे  कुछ  कहा  है  उसपर  यकीन  मत  करो ; खुद  ही  सोचो  अगर  दादा  जी  की  बात  सच  होती  तो  मेरी  गर्दन  कब  की  टूट चुकी  होती .”

सचमुच  स्वामी विवेकानंद  बचपन  से  ही  निडर  और  तीक्ष्ण  बुद्धि  के  स्वामी  थे .

 ● स्वामी विवेकानंद का विश्वप्रसिद्ध भाषण(speech) सुनने के लिए नीचे क्लिक करे

            










Sunday, January 10, 2016

◆ આજનો પરિચય-કવિવર પ્રેમાનંદ-મહા આખ્યાનકારશ્રી પ્રેમાનંદ જન્મજયંતિ વિશેષ◆

કવિવર પ્રેમાનંદ

જન્મઃ ઇ.સઃ ૧૬૩૬

વતનઃ વડોદરા

જ્ઞાતિઃ નાદેરં ચતુર્વંશીબ્રાહ્મણ

પિતાઃ કૃષ્ણરામ

દાદાઃ જયદેવભટ્ટ

ગુરુનું નામઃ રામચરણ

પત્નીઃ હરકોરબાઇ

પુત્રઃ જીવરામ અને વલ્લભ ભટ્ટ

વ્યવસાયઃ આખ્યાનના વ્યવસાય અર્થે સુરત અને નંદરબારમાં રહ્યાં .

વિશેષતાઃ સર્વશ્રેષ્ઠ આખ્યાનકાર

માણભટ્ટના નામથી જાણીતા /કવિ શિરોમણિ

કૃતિઓઃ

મહાભારત પરથીઃ- અભિમન્યુ-આખ્યાન //સુધન્વાખ્યાન // નળાખ્યાન

ભાગવત પરથીઃ- ઓખાહરણ// રુકિમણીહરણ // સુદામા ચરિત્ર//

રામાયણ પરથી – રણયજ્ઞ //

માર્કરડેય પુરાણપરથીઃ– મદાલસાખ્યાન//

હરિવંશ પરથીઃ- ચંદ્રહાસાખ્યાન //

નરસિંહ મહેતાના જીવનપ્રસંગો પરથીઃ- હૂંડી //શ્રાદ્ઘ //શામળશાનો વિવાહ //

આખ્યાનકાવ્યો – કુંવરબાઇનું મામેરું// ચંદ્રહાસાખ્યાન // દાણલીલા // સ્વર્ગની નિસરણી

//વિવેક વણજારો // રણયજ્ઞ //દશમસ્કંધ //ઓખાહરણ // દ્બદશ માસ જેવા વિરહના

મહિના//ભ્રમરપચીશી //વામનકથા //બબ્રુવાહન- આખ્યાન // સંપૂણ ભાગવત //રામાયણ

//સુભદ્રાહરણ//લક્ષ્મણાહરણ //દ્રૌપદીવસ્ત્રાહરણ //ૠષ્યશૃંગાખ્યાન//અષ્ટાવક્રાખ્યાન / /માંધાતા

–  આખ્યાન// સત્યભામારોષ દર્શકા ખ્યાન//પાંચાલીપ્રસન્નાખ્યાન//તપત્યાખ્યાન //

              ●અવસાનઃ      ઇ.સઃ૧૭૩૪


                                             
પછી  શામળિયોજી બોલિયા

પછી શામળિયોજી બોલિયા તને સાંભરે રે,
હાજી બાળપણાંની પ્રીત મને કેમ વિસરે રે ?

આપણે બે મહિના સાથે રહ્યાં તને સાંભરે રે,
હાજી સાંદીપનિ ઋષિને ઘેર મને કેમ વિસરે રે ?

અન્ન ભિક્ષા માંગી લાવતા તને સાંભરે રે,
હાજી જમતાં ત્રણેય સાથ મને કેમ વિસરે રે ?

આપણે સૂતા એક સાથ રે તને સાંભરે રે,
હાજી સુખદુ:ખની કરતા વાત મને કેમ વિસરે રે ?

પાછલી રાતના જાગતા તને સાંભરે રે,
હાજી કરતા વેદનો પાઠ મને કેમ વિસરે રે ?

ગુરુ આપણા ગામે ગયા તને સાંભરે રે,
હાજી જાચવા કોઈ શ્રેષ્ઠ મને કેમ વિસરે રે ?

કામ દીધું ગોરાણીએ તને સાંભરે રે,
કહ્યું લઈ આવો કાષ્ટ મને કેમ વિસરે રે ?

>>>  દોસ્તો....ઉપરની આખી માહિતી નાનકડી pdf file મા download કરો અને સાચવો હંમેશ માટે..જેથી કરીને આપ આપની સ્કૂલ મા ઉપયોગ કરી શકો.
 Pdf માટે અહીંCLICKK કરો.

Thanks for read it.

Tuesday, January 05, 2016

◆ महान कवि तुलसीदास का जीवनकाल ●

जन्म काल
महान कवि तुलसीदास की प्रतिभा-किरणों से न केवल हिन्दू समाज और भारत, बल्कि समस्त संसार आलोकित हो रहा है । बड़ा अफसोस है कि उसी कवि का जन्म-काल विवादों के अंधकार में पड़ा हुआ है। अब तक प्राप्त शोध-निष्कर्ष भी हमें निश्चितता प्रदान करने में असमर्थ दिखाई देते हैं। मूलगोसाईं-चरित के तथ्यों के आधार पर डा० पीताम्बर दत्त बड़थ्वाल और श्यामसुंदर दास तथा किसी जनश्रुति के आधार पर "मानसमयंक' - कार भी १५५४ का ही समर्थन करते हैं। इसके पक्ष में मूल गोसाईं-चरित की निम्नांकित पंक्तियों का विशेष उल्लेख किया जाता है।
पंद्रह सै चौवन विषै, कालिंदी के तीर,
सावन सुक्ला सत्तमी, तुलसी धरेउ शरीर ।

तुलसीदास की जन्मभूमि
तुलसीदास की जन्मभूमि होने का गौरव पाने के लिए अब तक राजापुर (बांदा), सोरों (एटा), हाजीपुर (चित्रकूट के निकट), तथा तारी की ओर से प्रयास किए गए हैं। संत तुलसी साहिब के आत्मोल्लेखों, राजापुर के सरयूपारीण ब्राह्मणों को प्राप्त "मुआफी' आदि बहिर्साक्ष्यों और अयोध्याकांड (मानस) के तायस प्रसंग, भगवान राम के वन गमन के क्रम में यमुना नदी से आगे बढ़ने पर व्यक्त कवि का भावावेश आदि अंतर्साक्ष्यों तथा तुलसी-साहित्य की भाषिक वृत्तियों के आधार पर रामबहोरे शुक्ल राजापुर को तुलसी की जन्मभूमि होना प्रमाणित हुआ है। 
रामनरेश त्रिपाठी का निष्कर्ष है कि तुलसीदास का जन्म स्थान सोरों ही है। सोरों में तुलसीदास के स्थान का अवशेष, तुलसीदास के भाई नंददास के उत्तराधिकारी नरसिंह जी का मंदिर और वहां उनके उत्तराधिकारियों की विद्यमानता से त्रिपाठी और गुप्त जी के मत को परिपुष्ट करते हैं।
जाति एवं वंश
जाति और वंश के सम्बन्ध में तुलसीदास ने कुछ स्पष्ट नहीं लिखा है। कवितावली एवं विनयपत्रिका में कुछ पंक्तियां मिलती हैं, जिनसे प्रतीत होता है कि वे ब्राह्मण कुलोत्पन्न थे-
दियो सुकुल जनम सरीर सुदर हेतु जो फल चारि को
जो पाइ पंडित परम पद पावत पुरारि मुरारि को ।
(विनयपत्रिका)
भागीरथी जलपान करौं अरु नाम द्वेै राम के लेत नितै हों ।
मोको न लेनो न देनो कछु कलि भूलि न रावरी और चितैहौ ।।
जानि के जोर करौं परिनाम तुम्हैं पछितैहौं पै मैं न भितैहैं
बाह्मण ज्यों उंगिल्यो उरगारि हौं त्यों ही तिहारे हिए न हितै हौं।
जाति-पांति का प्रश्न उठने पर वह चिढ़ गये हैं। कवितावली की निम्नांकित पंक्तियों में उनके अंतर का आक्रोश व्यक्त हुआ है -
""धूत कहौ अवधूत कहौ रजपूत कहौ जोलहा कहौ कोऊ काहू की बेटी सों बेटा न व्याहब,
काहू की जाति बिगारी न सोऊ।''
""मेरे जाति-पांति न चहौं काहू का जाति-पांति,
मेरे कोऊ काम को न मैं काहू के काम को ।''
राजापुर से प्राप्त तथ्यों के अनुसार भी वे सरयूपारीण थे। तुलसी साहिब के आत्मोल्लेख एवं मिश्र बंधुओं के अनुसार वे कान्यकुब्ज ब्राह्मण थे। जबकि सोरों से प्राप्त तथ्य उन्हें सना ब्राह्मण प्रमाणित करते है, लेकिन "दियो सुकुल जनम सरीर सुंदर हेतु जो फल चारि को' के आधार पर उन्हें शुक्ल ब्राह्मण कहा जाता है। परंतु शिवसिंह "सरोज' के अनुसार सरबरिया ब्राह्मण थे।
ब्राह्मण वंश में उत्पन्न होने के कारण कवि ने अपने विषय में "जायो कुल मंगन' लिखा है। तुलसीदास का जन्म अर्थहीन ब्राह्मण परिवार में हुआ था, जिसके पास जीविका का कोई ठोस आधार और साधन नहीं था। माता-पिता की स्नेहिल छाया भी सर पर से उठ जाने के बाद भिक्षाटन के लिए उन्हें विवश होना पड़ा।
माता-पिता
तुलसीदास के माता पिता के संबंध में कोई ठोस जानकारी नहीं है। प्राप्त सामग्रियों और प्रमाणों के अनुसार उनके पिता का नाम आत्माराम दूबे था। किन्तु भविष्यपुराण में उनके पिता का नाम श्रीधर बताया गया है। रहीम के दोहे के आधार पर माता का नाम हुलसी बताया जाता है।
सुरतिय नरतिय नागतिय, सब चाहत अस होय ।
गोद लिए हुलसी फिरैं, तुलसी सों सुत होय ।।
गुरु
तुलसीदास के गुरु के रुप में कई व्यक्तियों के नाम लिए जाते हैं। भविष्यपुराण के अनुसार राघवानंद, विलसन के अनुसार जगन्नाथ दास, सोरों से प्राप्त तथ्यों के अनुसार नरसिंह चौधरी तथा ग्रियर्सन एवं अंतर्साक्ष्य के अनुसार नरहरि तुलसीदास के गुरु थे। राघवनंद के एवं जगन्नाथ दास गुरु होने की असंभवता सिद्ध हो चुकी है। वैष्णव संप्रदाय की किसी उपलब्ध सूची के आधार पर ग्रियर्सन द्वारा दी गई सूची में, जिसका उल्लेख राघवनंद तुलसीदास से आठ पीढ़ी पहले ही पड़ते हैं। ऐसी परिस्थिति में राघवानंद को तुलसीदास का गुरु नहीं माना जा सकता। 
सोरों से प्राप्त सामग्रियों के अनुसार नरसिंह चौधरी तुलसीदास के गुरु थे। सोरों में नरसिंह जी के मंदिर तथा उनके वंशजों की विद्यमानता से यह पक्ष संपुष्ट हैं। लेकिन महात्मा बेनी माधव दास के "मूल गोसाईं-चरित' के अनुसार हमारे कवि के गुरु का नाम नरहरि है।

बाल्यकाल और आर्थिक स्थिति
तुलसीदास के जीवन पर प्रकाश डालने वाले बहिर्साक्ष्यों से उनके माता-पिता की सामाजिक और आर्थिक स्थिति पर प्रकाश नहीं पड़ता। केवल "मूल गोसाईं-चरित' की एक घटना से उनकी चिंत्य आर्थिक स्थिति पर क्षीण प्रकाश पड़ता है। उनका यज्ञोपवीत कुछ ब्राह्मणों ने सरयू के तट पर कर दिया था। उस उल्लेख से यह प्रतीत होता है कि किसी सामाजिक और जातीय विवशता या कर्तव्य-बोध से प्रेरित होकर बालक तुलसी का उपनयन जाति वालों ने कर दिया था। 
तुलसीदास का बाल्यकाल घोर अर्थ-दारिद्रय में बीता। भिक्षोपजीवी परिवार में उत्पन्न होने के कारण बालक तुलसीदास को भी वही साधन अंगीकृत करना पड़ा। कठिन अर्थ-संकट से गुजरते हुए परिवार में नये सदस्यों का आगमन हर्षजनक नहीं माना गया.

Monday, January 04, 2016

♣ આજનો પરિચય-●બ્રેઈલ લિપિના શોધક- લૂઈ બ્રેઈલ■વિશ્વ અંધત્વ દિવસ.

◆લૂઈ બ્રેઈલ◆



●બ્રેઈલ લિપિના શોધક- લૂઈ બ્રેઈલ

●આજે વિશ્વની અંદર નેત્રહીનો જે કંઈ બ્રેઈન લિપિ દ્વારા શિક્ષણ પ્રાપ્ત કરી રહ્યા છે.

● તેનાથી આજે વિશ્વની અંદર નેત્રહીનોએ દ્રશ્ત્રીવાન લોકોની સમકક્ષ બની ચૂકેલા છે તેવી બ્રેઈન લિપિના શોધક અંધ પુરૂષાર્થી

●લૂઈ બ્રેઈલનો જન્મ તા. ૪/૧/૧૮૦૯ના રોજ ફ્રાન્સના પેરીસ પાસે કુપેર નામના ગામમાં અત્યંત ગરીબ મોચી પરિવારમાં થયો હતો

●એમના પિતા ઘોડાગાડી રીપેરીંગ દુકાન હતી.

●એક દિવસ દુકાનમાં રમતાં રમતાં અકસ્માતે એક સોયૂ આંખમાં પેસી ગયો.

●તેના લીધે લૂઈ બ્રેઈલ ત્રણ વર્ષની નાની વયે અંધ બન્યા

●ઈ.સ. ૧૭૭૪માં સમગ્ર વિશ્વમાં નેત્ર્હીનોના શિક્ષણ અર્થે અંધજનોની વિદ્યાલયની શરૂઆત પેરિસમાં થઇ હતી.

● આ બાળકો માટેની રાષ્ટ્રીય અંધશાળામાં તેઓ ભણ્યા.

●અંધશાળાના આચાર્ય ડૉ.પિગનીપાટે આથમી ઓગસ્ટ ૧૮૨૮ના રોજ વિદ્યાલયની અંદર અધ્યાપનની કામગીરી માટે નિમણૂક થઇ.

●ઈ.સ. ૧૮૨૯માં બ્રેઈલ સ્પર્શે લીપીમાં જ તેમને પોતાનો આ શોધ પ્રબંધ પ્રગટ કર્યો.

●અંધજનો માટે વાંચવાની આ પદ્ધતિની શોધ કરી.

● પંદર વર્ષની વયે આ પધ્ધતિ શોધ અને ૬ ટપકાના કોડની જુદી જુદી ર્ચ્નેઓ અને સંગત લીપીમાં જ તેમણે આ પધ્ધતિ બનાવી.

●અઢારમી સદી સમગ્ર વિશ્વની અન્ડર નેત્રહીનોને ખૂબ જ સંધર્ષ કરવો પડ્યો હતો.

●જેને રાત અને દિવસ બંને સરખા છે, અંધકાર એ જ એમનું જીવન છે એવા આંખ વિનાના લોકોના બેલી હતા.

●પોતે વિકસાવેલ સ્પર્શ લિપી દ્વારા કેટલાય અંધ બાળકોને તેમણે લખતા વાંચતા કર્યા.

●આ પધ્ધતિ દેશવિદેશમાં પણ આ બ્રેઈન લિપીના ઇલેક્ટ્રિક ટાઈપ મશીનો સુલભ બન્યા છે.

●ઈ.સ. 1852 માં તેમનું અવસાન થયું.

Saturday, January 02, 2016

◆આવો જાણીએ મહાન ગુજરાતી સંગીત સમ્રાટ-શ્રી પંડિત ઓમકારનાથ ઠાકુર વિશે●

પંડિત ઓમકારનાથ ઠાકુર
૧૮૯૭ - ૧૯૬૭
ખંભાત પાસે જહાજ નામનું દરિયાકાંઠે વસેલું નાનકડું ગામ છે. એ પંડિતજીનું જન્મસ્થાન. તેમના પિતા ગૌરીશંકર અને માતા ઝવેરબાની સ્થિતિ અત્યંત નબળી. બાળકનો કંઠ નાનપણથી અત્યંત બુલંદ અને સુમધુર. આરંભે તેનું નામ ગિરિજાદત્ત પાડવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ સ્થાનિક શિવમંદિરમાં બાળ ગિરિજાદત્ત બુલંદ અવાજે ઓમકારસ્તુતિ ગાતા એ સાંભળીને બનારસથી આવેલા એક સાધુએ તેમને ઓમકારનાથ નામ આપ્યું, જે ભારતીય સંગીતના માધ્યમથી આજે અમર થઈ ગયું છે.
અવાજ સુમધુર હોવા ઉપરાંત ઓમકારનાથ બાળપણથી જ સંગીતની તીવ્ર અભિરુચિ હતી. ઢોલ, નગારા, તબલાં, ઝાલર જેવા મંદિરના વાદ્યો તેઓ સુંદર રીતે વગાડતા એ જોયા પછી ભરૃચના એક પારસી શ્રીમંતે પં. વિષ્ણુ દિગંબર પાસે ગાંધર્વ સંગીત વિદ્યાલયમાં મોકલ્યા. ઓમકારનાથ માટે એ પ્રસંગ જીવન પરિવર્તન કરનારો નીવડયો.
ગાંધર્વ વિદ્યાલયનો ૯ વર્ષનો અભ્યાસક્રમ ઓમકારનાથે માત્ર ૫ વર્ષમાં પૂર્ણ કર્યો. સંગીતના વિદ્યાર્થી તરીકે અત્યંત શિસ્તબદ્ધ હોવા ઉપરાંત તેઓ વિદ્યાલયની વ્યવસ્થામાં પણ પોતાનું યોગદાન આપતા હતા આથી પં.વિષ્ણુના પ્રીતિપાત્ર હતા. અભ્યાસ પૂર્ણ થયા બાદ ઓમકારનાથને વિદ્યાલયના આચાર્ય તરીકે નિમવામાં આવ્યા.   
પંડિતજીની ગાયકી ગ્વાલિયર ઘરાણાની હોવા છતાં તેમણે તાનપલટામાં અને આલાપમાં અન્ય ઘરાણાઓની વિશેષતાઓનો પણ આબાદ ઉપયોગ કર્યો હતો. તેઓ ઉત્તમ દરજ્જાના ખયાલ ગાયક હોવા ઉપરાંત ઠુમરી, ધુ્રપદ અને ભજનગાયક તરીકે પણ વિખ્યાત હતા. તેમના ભજનો 'મૈયા મોરી મૈં નહિ માખન ખાયો' અને 'જોગી મત જા..' આજે ય સંગીતરસિયાઓમાં બેહદ પ્રિય ગણાય છે.
પંડિતજીએ સંગીતસાધનાના દરેક સ્તરે પ્રદાન કર્યું છે. આચાર્ય તરીકે તેમણે સંગીતના શિક્ષણને સુગ્રથિત કર્યું તેમજ સંગીતાંજલિ, સ્વરશાસ્ત્ર, રાગશાસ્ત્ર, પ્રણવભારતી જેવા પુસ્તકો પણ લખ્યા છે.  
પંડિતજીના શિષ્યો શિવકુમાર શર્મા, બળવંતરાય ભટ્ટ, અતુલ દેસાઈ, યશવંત દેસાઈ વગેરેએ તેમની બુલંદ ગાયકીની પરંપરાને આગળ ધપાવી હતી.
૨૯ ડિસેમ્બર, ૧૯૬૭ના રોજ પંડિત ઓમકારનાથ ઠાકુરનો દેહવિલય થયો હતો. શાસ્ત્રીય સંગીત ક્ષેત્રે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગુજરાતને નામના અપનાવનાર તેઓ પ્રથમ સંગીતજ્ઞા હતા. તેમની સ્મૃતિમાં પ્રતિ વર્ષ ઓમકારનાથ સંગીત સ્પર્ધાનું આયોજન થાય છે.




Tuesday, December 22, 2015

આજે શ્રીનિવાસ રામાનુજનનો જન્મ દિવસ◆

આવો તેમના વિશે થોડું જાણીએ.

◆ શ્રીનિવાસ રામાનુજન ◆


શ્રીનિવાસ ઐયંગાર રામાનુજન (તમિલ: ૨૨ ડિસેમ્બર ૧૮૮૭ – ૨૬ એપ્રિલ ૧૯૨૦) ૨૦મી સદીમાં ભારતના સૌથી મહાન અને સૌથી પ્રખ્યાત ગણિતજ્ઞ થઇ ગયા. નાનપણથીજ તેઓ ગણિતમાં અસાધારણ પ્રતિભા દેખાડી શિક્ષકોને અચંબામાં નાખી દેતા હતા. મુખ્યતઃ તેઓ ગણિત જાતે જ શિખ્યા હતા અને જીવનમાં ક્યારેય યુનિવર્સીટી ગયા નહોતા.

રામાનુજનની પ્રતિભાની ઓળખ વિશ્વને કરાવી રામાનુજનને પ્રસિદ્ધ કરવામાં અંગ્રેજ પ્રોફેસર ગૉડફ્રે હાર્ડિનો મોટો હાથ હતો.

તાજેતર માં ૨૨ ડિસેમ્બર ૨૦૧૨ ના રોજ તેમની ૧૫૦મી જન્મતિથિ ઉજવવામા આવી હતી.

◆DOWNLOAD THIS INFORMATION IN 

PDF FILE◆Clickk here.

Saturday, December 19, 2015

●Pramukh Svami Maharaj ●Read full biography●

               પ્રમુખ સ્વામી મહારાજ

         
પ્રમુખ સ્વામી મહારાજ
Pramukh Swami Maharaj
જન્મ તિથિ૭ ડિસેમ્બર, ૧૯૨૧
જન્મ સ્થાનચાણસદ, વડોદરા, ભારત
પૂર્વાશ્રમનું નામશાંતિલાલ પટેલ
ગુરૂશાસ્ત્રીજી મહારાજ, સાધુ ગુણાતીતાનંદ
સન્માનશાસ્ત્રી

◆પ્રમુખ સ્વામી મહારાજનું જન્મસ્થાન◆
વડોદરા જિલ્લાના પાદરા તાલુકાનું ચાણસદ ગામ. પિતા મોતીભાઈ, માતા દિવાળીબા. ખેતી અને પ્રભુભક્તિ સિવાય આ પરિવારને જીવનનું બીજુ કોઈ વિશિષ્ટ પાસું નહોતું. માગશર સુદ ૮, સંવત ૧૯૭૮ (૭ ડિસેમ્બર, ૧૯૨૧)ના રોજ આ નાના સરખા ગામમાં પંચાયતના ચોરાની સામેની ઢાળવાળી ગલીમાં ડાબા હાથે આવેલા પહેલા ઘરમાં નાના એવા પરિવારમાં તેમનો જન્મ થયો. તેમનું જન્મનું નામ શાંતિલાલ રાખવામાં આવ્યું હતું. ભગવાન સ્વામિનારાયણના તેઓ પાંચમા આઘ્યાત્મિક વારસદાર છે. સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાયની પેટાશાખા એવી બોચાસણવાસી અક્ષરપુરુષોત્તમ સંસ્થાના પ્રમુખ હોવાને કારણે તેમને પ્રમુખ સ્વામીના હુલામણા નામે ઓળખવામાં આવે છે.
તા. ૨૨-૧૧-૧૯૩૯ના રોજ અમદાવાદમાં શાસ્ત્રીજી મહારાજે કિશોરવયના ભકતરાજ શાંતિલાલને પાર્ષદની પ્રાથમિક દીક્ષા આપી. તા. ૧૦-૧-૧૯૪૦ના રોજ ગોંડલમાં ભાગવતી દીક્ષા આપી અને તેમાંથી સૌને મળ્યા નારાયણસ્વરૂપ દાસ સ્વામી. સને ૧૯૫૦માં શાસ્ત્રીજી મહારાજે દીર્ઘદૃષ્ટિથી સ્થાપેલી વિકસતી ધર્મસંસ્થા - અક્ષરપુરુષોત્તમ સંસ્થાના પ્રમુખ તરીકે તેઓને નિયુકત કર્યા.
◆પુર્વ ભુમિકા◆
પ્રમુખ સ્વામીના હુલામણા નામે ઓળખાતા શાસ્ત્રી નારાયણસ્વરુપ દાસ સ્વામી, સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયની શાખા બીએપીએસના હુલામણા નામે ઓળખાતી બોચાસણવાસી અક્ષરપુરુષોત્તમ સ્વામિનારાયણ સંસ્થાના વડા અને સંતમૂર્તિ છે. ૯૪ વર્ષની ઉમંરે પણ લોકહિતાર્થે તેઓ વિચરણ કરે છે. યુનોમાં ધર્મસંસદમાં ગુજરાતી ભાષામાં સૌ પ્રથમ પ્રવચન કરી તમણે ગુજરાતી ભાષાને ગૌરવ આપ્યું છે. આજે નિઃસ્વાર્થભાવે સેવા કરતા ૮૪૪થી વધુ ત્યાગી પૂર્ણકાલિન સ્વયંસેવી-સમાજસેવી સંતોનો સમુદાય અને ૯૦૦થી વધુ હિન્દુ મંદિરો બનાવવાનો વર્લ્ડ રેકોર્ડ ગિનિસ બુક ઓફ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સમાં તેમના નામે નોંધાયેલો છે.
◆જન્મ◆
આ સંત પુરુષનો જન્મ ગુજરાતમાં થયો છે.તેમના બાળપણનું નામ શાંતિલાલ હતું માગશર સુદ-૮, સંવત- ૧૯૭૮, તા.૭-૧૨-૧૯૨૧ના રોજ મોતીલાલ પટેલ અને દિવાળીબાના ખેડૂત કુટુંબમાં વડોદરા પાસેના ચાણસદ ગામે જયારે તેઓ બે ઓરડાના નાના ખોરડામાં જન્મ્યા ત્યારે આ પુત્ર પાસે માતાએ કેટલી આશા રાખી હશે? દીકરો મોટો થઈને મારું ખોરડું ઉજાળે! મારા નાનકડા સંસારને અજવાસથી ભરી દે! માતાની મમતા તો આટલી અપેક્ષા રાખે તેમાં કંઇ ખોટું નથી.તેમનું પ્રાથમિક શિક્ષણ ત્યાં જ થયું. આજે આ ગામમાં સ્વામિનારાયણ મંદિર છે.
◆દિક્ષા અને શિક્ષા◆
માતા પિતાની મમતા હતી પરંતુ શાંતિલાલ નામના આ બાળકે ૧૮ વર્ષના થતાં થતામાં તો ગુરુ શાસ્ત્રીજી મહારાજ ની ચારલીટીની ચિઠ્ઠી પર સંસાર મૂકી ત્યાગના પથને વહાલો કરી લીધો. જાણે એ જ પળથી સમગ્ર સંસારને શાંતિના ઝરામાં ઝબકોળતા રહેવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી.આજીવન ગુરુસેવાવ્રત ધારણ કરનાર શાંતિલાલ દિક્ષા પામ્યા અને સાધુ નારાયણ સ્વરુપદાસજી બન્યા.તેમની સેવાભાવનાથી ગુરુએ તેમાં ભાવી કર્ણધારના દર્શન કર્યા અને સેવાની સાથે સાથે અભ્યાસ કરવાની પ્રેરણા આપી.પેટલાદની સંસ્કૃત પાઠશાળામાં પંડિતો પાસે સંસ્કૃત અભ્યાસમાં લાગી ગયા. અભ્યાસમાં શાસ્ત્રી સુધીનો અભ્યાસ કરીને શાસ્ત્રી નારાયણસ્વરુપદાસજી બન્યા અને એક દિવસ ઉપ્રોક્ત સંસ્થાના પ્રમુખ બનતા આજે જે નામથી ઓળખાય છે તે નામ મળ્યું.
◆સામાજિક સેવાઓ◆
સંસ્થાના પ્રમુખ બનતા વટ વૃક્ષની માફ્ક ફેલાય રહેલી સંસ્થાના વહિવટની જવાબદારી તેમના શિરે આવી.નદી વહેતી ભલી અને સંત ફરતા ભલા,એ લોક વાયકા પ્રમાણે ગુરુના પ્રમુખ સ્વામી સત્સંગ વિચરણમાં લાગી ગયા.૧૮૦૦૦ થી વધુ ગામડાઓ અને શહેરોમાં ધર્મ સભાઓ કરીને સામાન્ય જનતાને જીવનનો રાહ બતાવ્યો.૨૫૦૦૦૦ જેટલા ઘરમાં જઇને લોકોને નિર્વ્યસની જીવનની પ્રેરણા આપી. ૯૦૯૦ જેટલા સંસ્કાર કેન્દ્રો શરુ કર્યા.૫૫૦૦૦ હજાર સ્વયં સેવકોની ફોજ તૈયારી કરીને સમાજ સેવાથી ભૂકંપ, પૂર જેવી આપત્તિઓમાં સમાજમાં સેવાની ધુણી ધખાવી.હોસ્પીટલો -શાળાઓ બનાવીને નિરામય -શિક્ષિત સમાજ તૈયાર કર્યો. સંપત્તિના નામે એમની પાસે છે માત્ર હરિનામની માળા, ચાર વસ્ત્રો, ઠાકોરજી તથા તેમની પૂજા અને ભોજન માટે કાષ્ઠનું એક પાત્ર! સતત વિચરણ એમની આગવી વિશેષતા છે. પ્રમુખસ્વામીનું સરનામું કયું? આ સવાલનો કોઈ કાયમી જવાબ નથી. આંખે મોતિયો, પિત્તાશય અને ગાંઠનું ઓપરેશન, પગે વા અને હાર્ટએટેક કે હૃદયની બાયપાસ સર્જરી આવાં અસહ્ય દર્દોને ગણકાર્યા વગર અનેક્ ગામડાંઓમાં ઘૂમી વળ્યા છે.
સ્વામીની કરુણાની ભાવનાએ એના વ્યાપમાં દીનદુખિયાની સેવા ઉપરાંત જીવમાત્રની સેવાને આવરી લઈ સમાજસેવાનું એક પણ ક્ષેત્ર તેમણે વણસ્પશ્ર્યુ રાખ્યું નથી. દુષ્કાળ, પૂર, વાવાઝોડાં, ભૂકંપ જેવી કુદરતી આફતોમાં માનવ સહાય માટે અનન્ય પુરુષાર્થ કર્યો છે. કોમી રમખાણો, વિવિધ આંદોલનોમાં શાંતિ માટેના પ્રયાસો એમણે કર્યા છે. એમણે કેળવણીના ક્ષેત્રમાં અદ્વિતીય યોગદાન આપ્યું છે.
● આભાર ●